Ыам ыйын бэлиэ дааталара
1 – Россияҕа Саас уонна Үлэ бырааһынньыга.
Аан дойдуга Үлэлээн иитиллээччилэр биир санааланыыларын күнэ, Интернационал II кэнгириэһин быһаарыытынан 1889 сыллаахтан бэлиэтэнэр.
3 – биир дойдулаахпыт, ЫБСЛКС райкомун, ССКП райкомун секретара, СӨ норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, СӨ норуотун үөрэҕириитин, социальнай сулууспатын туйгуна, Уус Алдан улууһун бочуоттаах гражданина Зинаида Дмитриевна Винокурова төрөөбүтэ 85 сааһа (1941).
6 – биир дойдулаахпыт, СӨ норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, историческай наука хандьыдаата, «Аҕа дойдуга үтүөлэрин иһин» II истиэпэннээх уордьан мэтээлин кавалера, Сибэтиитэл Иннокентий уордьанын кавалера, Уус Алдан улууһун бочуоттаах гражданина, CӨ Үрдүкү оскуолаҕа, наукаҕа, техническэй политикаҕа госкэмитиэтин бэрэссэдээтэлин I солбуйааччытынан, СӨ Бырабыыталыстыбатын Хабаровскай куоракка Бастайааннай бэрэстэбиитэлинэн, СӨ Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлин солбуйааччы статустаах Уһук Илин федеральнай уокурукка СӨ Бастайааннай бэрэстэбиитэлинэн, СӨ Бэрэсидьиэнин, Бырабыыталыстыбатын дьаһалтатын I солбуйааччытынан, СӨ Бэрэсидьиэнин иһинэн Каадыры билгэлээһиҥҥэ, бэлэмнээһиҥҥэ уонна аттаран туруорууга Департаменын дириэктэринэн үлэлээбит Артем Пантелеймонович Слепцов төрөөбүтэ 75 сааһа (1951).
7 – Араадьыйа күнэ, сибээс эйгэтин үлэһиттэрин бырааһынньыга.
Дойдуга 1945 сылтан бэлиэтэнэр.
9 – Улуу Кыайыы күнэ.
1941-1945 сс. Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Кыһыл Армия уонна сэбиэскэй норуот Кыайыытын 81 сыла. ССРС Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун 1945 сыл ыам ыйын 8 к. ыйааҕынан биллэриллибитэ.
9 – биир дойдулаахпыт, экономическай наука хандьыдаата, 1999-2002 сылларга Уус Алдан улууһун дьаһалтатын баһылыга, Уус Алдан улууһун бочуоттаах гражданина, «Якутуголь» хампаанньа генеральнай дириэктэрин солбуйааччытынан, СӨ Тыа хаһаайыстыбатыгар миниистирин I солбуйааччытынан, СӨ Эргиэҥҥэ, материальнай-техническэй ресурсаларга госкэмитиэтин бэрэссэдээтэлин I солбуйааччытынан, СӨ Бэрэсидьиэнин, Бырабыыталыстыбатын дьаһалтатыгар Олохтоох салайыныы боппуруостарыгар департаменын салайааччытынан, алтыс ыҥырыылаах Ил Түмэн дьокутаатынан үлэлээбит, СӨ Арктика сайдыытыгар уонна Хотугу норуоттар дьыалаларыгар миниистирэ Владимир Николаевич Черноградскай төрөөбүтэ 60 сааһа.
11 – биир дойдулаахпыт, II-с Лөгөй нэһилиэгиттэн төрүттээх, юридическай наука доктора, СӨ Конституциятын ааптардарыттан биирдэстэрэ, Төрүт Сокуону оҥорбут хамыыһыйаны салайбыт, ССРС Ис дьыалаҕа министиэристибэтин туйгуна, СӨ норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, «Аҕа дойдуга үтүөлэрин иһин» II истиэпэннээх уордьан мэтээлин кавалера, XII ыҥырыылаах Саха ССР Үрдүкү Сэбиэтин, II ыҥырыылаах Ил Түмэн дьокутаата, М.К. Аммосов аатынан ХИФУ юридическай факультетын холуобунай быраапка, процесска кафедратын профессора, Муома оройуонун бочуоттаах гражданина, судаарыстыбаннай уонна бэлитиичэскэй диэйэтэл, Дьокуускайдааҕы ССКП горкомун сэкирэтээринэн, горисполком бэрэссэдээтэлин I солбуйааччытынан, Дьокуускай куораттааҕы Сэбиэт бэрэссэдээтэлинэн, СӨ Бэрэсидьиэнин бастакы көмөлөһөөччүтүнэн, СӨ Бэрэсидьиэнин, Бырабыыталыстыбатын дьаһалтатын салайааччытын I солбуйааччытынан үлэлээбит, адвокат Владимир Петрович Данилов төрөөбүтэ 75 сыла (1951-2026).
11 – суруналыыс, норуот синоптига, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, ССРС култууратын туйгуна, СӨ телевидениетын уонна радионан биэриитин туйгуна Тарас Лукич Тарасов-Тускул төрөөбүтэ 70 сааһа (1956).
12 – Медицинскэй сиэстэрэлэр аан дойдутааҕы күннэрэ.
Россияҕа 1993 сылтан бэлиэтэнэр.
13 – Саха бастакы поэтессаларыттан биирдэстэрэ Варвара Николаевна Потапова төрөөбүтэ 80 сыла (1946-1979).
15 – Дьиэ кэргэн аан дойдуга күнэ.
1994 сылтан ХНТ Генеральнай ассамблеятын быһаарыытынан бэлиэтэнэр.
16 – СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, СӨ култууратын туйгуна, СӨ геокултуурунай сайдыыга институтун сүрүн специалиһа, РФ Театральнай деятеллэрин сойууһун уонна СӨ Ырыа айаааччыларын сойуустарын чилиэнэ Саргылана Саввична Адамова — Алтан кыыс төрөөбүтэ 60 сааһа (1966).
18 – Музейдар аан дойдутааҕы күннэрэ.
1977 сыллаахха Музейдар аан дойдутааҕы сэбиэттэрин (ICOM) ассамблеятын быһаарыытынан биллэриллибитэ.
18 – Саха сиригэр Ньургуһун күнэ.
2004 сылтан биир дойдулаахпыт, биллиилээх суруналыыс, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ Иван ПетровичУшницкай көҕүлээһининэн бэлиэтэнэр.
19 – СӨ үтүөлээх бырааһа, РФ уонна СӨ доруобуйатын харыстабылын туйгуна, САХАВА бочуоттаах маастара, Суотту врачебнай амбулаториятын үрдүк категориялаах педиатр-бырааһа, Суотту нэһилиэгин бочуоттаах гражданина Екатерина Павловна Саввина төрөөбүтэ 75 сааһа.
21 – Саха сиригэр Ырыа күнэ.
СӨ Ил Дарханын 2022 сыл ыам ыйын 20 к. 2456 №-дээх ыйааҕынан биллэриллибитэ.
21 – Россияҕа Полярник күнэ.
РФ Бэрэсидьиэнин ыйааҕынан 2013 сыллаахха олохтоммута.
22 – Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Сайылык күнэ.
СӨ Ил Дарханын 2018 сыл сэтинньи 6 к. 150 №-дээх ыйааҕынан биллэриллибитэ.
24 – Славянскай сурук-бичик уонна култуура күнэ.
РСФСР Үрдүкү Сэбиэтин Президиума 1991 сыл. ыйааҕынан тохсунньу 30 к. олохтоммута.
25 – Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Оһуохай күнэ.
СӨ Ил Дарханын 2023 сыл балаҕан ыйын 7 к. 2968 №-дээх ыйааҕынан биллэриллибитэ.
26 – Россияҕа Урбаанньыт күнэ.
РФ Бэрэсидьиэнин 2007 сыл ыам ыйын 18 к. ыйааҕынан бэлиэтэнэр.
27 – Бүтүн Россиятааҕы библиотекалар күннэрэ.
РФ Бэрэсидьиэнин 1995 сыл ыам ыйын 27 к. 539 №-дээх ыйааҕынан олохтоммута.
27 – СӨ үөрэхтээһинин үтүөлээх үлэһитэ, РСФСР, ССРС норуотун үөрэҕириитин туйгуна, ССРС үөрэхтээһинин туйгуна, СӨ үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, Уус Алдан улууһун, Мүрү нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо Елизавета Федоровна Сивцева төрөөбүтэ 80 сааһа.
28 – биир дойдулаахпыт, СӨ үтүөлээх артыыһа, балерина Айталина Афанасьевна Носова — Банзаракцаева төрөөбүтэ 55 сааһа.
30 – Cахалартан бастакы хормейстер, дирижер, норуот ырыаларын хомуйааччы уонна толорооччу Адам Васильевич Скрябин төрөөбүтэ 130 сыла (1896-1938).
Ыам ыйын 5 күнэ
Биир дойдулаахпыт, биллиилээх суруналыыс, публицист, уопсастыбаннай деятель, РФ Суруналыыстарын сойууһун, РФ уонна СӨ Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, СӨ бэчээтин уонна ыччакка бэлиитикэтин туйгуна, Саха Комсомолун бириэмийэтин лауреата, СӨ Суруналыыстарын «Кыһыл көмүс бөрүө» биримиэйэтин лауреата, В.В. Никифоров-Күлүмнүүр аатынан СӨ Судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреата, Уус Алдан улууһун, Дүпсүн нэһилиэгин уонна Нам улууһун Хатырык нэһилиэгин бочуоттаах гражданина Иван Петрович Ушницкай төрөөбүтэ 65 сыла туолар.
Кини 1961 сыллаахха ыам ыйын 5 күнүгэр – Сэбиэскэй бэчээт күнүгэр Дүпсүн бөһүөлэгэр төрөөбүтэ.
Оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан күүстээхтэр, спортсменнар тустарынан матырыйааллары хомуйуутун саҕалаан, 9-с кылааска үөрэнэ сылдьан, бастакы ыстатыйаларын «Эдэр коммунист», «Кыым» хаһыаттарга таһааттарбыта.
1987 сыллаахха СГУ историко-филологическай факультетын уонна Москваҕа Норуоттар икки ардыларынааҕы ыччат институтун суруналыыстарын куурсун үөрэнэн бүтэрбитэ.
«Эдэр коммунист», «Сахаада» хаһыаттарга кэрэспэндиэнинэн, отдел сэбиэдиссэйинэн, эрэдээктэри солбуйааччынан үлэлээбитэ. «Илин» сурунаал эрэдээктэрин солбуйааччытын биһыытынан бу издательство тэриллиитигэр кыттыыны ылбыта. «Илин» сурунаал сыһыарыытын — «Саха санаата» хаһыаты тэрийбитэ. 1993 сыллаахха «Саха сирэ» хаһыат иһинэн ыччакка аналлаах элбэх тиражтаах «Эдэр саас» хаһыаты, кэлин «Орто дойду сонуннара» хаһыаты тэрийбитэ, бу хаһыаттарга кылаабынай эрээдэктэрдээбитэ. «Эдэр саас» хаһыакка элбэх эдэр суруналыыһы иитэн-үүннэрэн таһаарбыта. «Эдэр саас» хаһыат улуустарынан элбэх тэрээһини, акциялары ыыппыта, норуот биһирэбилин киэҥник ылбыта.
СӨ Бастакы Бэрэсидьиэнин М.Е. Николаев көмөлөһөөччүтүнэн үлэлээбитэ.
«Киин куорат» хаһыат кылаабынай эрэдээктэринэн үлэлээбитэ.
1989 сыллаахха КНДР Пхеньян куоракка ыытыллыбыт Аан дойдутааҕы ыччаттар уонна устудьуоннар XIII фестивалларын делегата.
1990 с. XII ыҥырыылаах Саха ССР Үрдүкү Сэбиэтин дьокутаата.
Элбэх өрөспүүбүлүкэтээҕи, Россиятааҕы, норуоттар икки ардыларынааҕы куонкурустар, СМИ бириэмийэлэрин кыайыылааҕа, лауреаттара.
Спортивнай суруналыыс быһыытынан кини курдук элбэх Олимпиаданы сырдаппыт саха суох. Кинини албаан ааттаах спортсменнар бэйэлэрин доҕордорунан билинэллэр, киэн тутталлар. Олимпийскай чемпионнар Леван Тедиашвилини, Александр Медведи, Сослан Андиевы, Иван Ярыгины, Загалав Абдубековы, Бувайсар Сайтиевы кытта чугастык алтыспыта. Доҕоро Николай Захаров-Сахаачча аатын үйэтиитиигэ уһулуччу кылааттаах.
Кинигэлэрэ: «Центральное дело: хроника сталинских репрессий в Якутии» (1990), «Выдающиеся представители интеллигенции РС(Я)» (2000), «Ойууттар, удаҕаттар: үһүйээннэр, номохтор» (2008), «Оо. Сахаачча, Сахаачча…» (2008), «Өй уонна күүс. Тулуур уонна дьулуур» (2015) уонна да атыттар.
Олоҕун кэнники сылларыгар «Сахапечать» медиа хампаанньаҕа «Саха саргыта» альманааҕы салайбыта.
Уопсастыбаннай деятель быһыытынан өрөспүүбүлүкэҕэ үгүс үтүө санаа акцияларын ыыппыта. «Мемориал» Бүтүн Сойуустааҕы уопсастыба актыыбынай чилиэнэ, историческай кырдьык төннөрүгэр уонна сокуоннайа суох репрессияламмыт саха дьонун ааттарын төнүннэриигэ үлэлэспитэ.
Саха сиригэр Ньургуһун күнүн ыам ыйын 18 күнүгэр бэлиэтэнэрин көҕүлээбитэ.
Тохсунньу 10 күнүгэр 2026 сыллаахха бу олохтон ыарахан ыарыыттан барбыта.
Кини туһунан улуустааҕы Киин библиотека фондатыгар баар А.Н. Жирков уо.д. а. хомуйан оҥорбут «Избранные народом» (2009), И.И. Сыроватскай, М.И. Ховрова, М.И. Романова хомуйан оҥорбут «Дүпсүн сирэ» (2009), А.Н. Жирков, В.Н. Окоемова уо.д.а. хомуйан оҥорбут «История Усть-Алданского улуса в лицах» (2010) биобиблиографическай ыйынньыкка, С.П. Васильева, Г.А. Захарова уо.д.а. хомуйан оҥорбут «Наша гордость» саха тылын салаатын выпускниктарын энциклопедиятыгар (2017), «Энциклопедический словарь Якутии» (2018), В.Н. Павлова «Писатели Якутии» (2019) биобиблиографическай ыйынньыкка, Л.С. Павлова, М.З. Сивцева, М.Н. Борисова, З.М. Белолюбская хомуйан оҥорбут «Культура Усть-Алданского улуса: истоки и современность» (2020), А. Н. Жирков «Олох унньуктаах мөккүөнүгэр» (Мүрү саһарҕата, 2026, тохсунньу 23 к.), «Үөһээ айыылартан ананан…» (Кыым, 2026, тохсунньу 15 к.), уо.д.а. кинигэлэргэ, ыстатыйаларга ааҕыахха сөп.
Ыам ыйын 18 күнэ
Биир дойдулаахпыт, Саха сирин уһулуччулаах уопсастыбаннай, бэлитиичэскэй диэйэтэлэ, ХIХ-ХХ үйэлэр кирбиилэригэр саха либеральнай-демократическай интеллигенциятын лидерэ, Саха сиригэр бастакы быыбардаммыт салайааччынан үлэлээбит, Саха сиригэр земствоны, сахалар бастакы сийиэстэрин тэрийбит, саха литературатын саҕалааччыларыттан биирдэстэрэ, бастакы драматург, саха национальнай бэчээтин, саха драматическай искусствотын, бастакы публичнай библиотеканы төрүттээччи, тылбаасчыт, публицист, сырдатааччы, кыраайы үөрэтээччи Василий Васильевич НИКИФОРОВ-КҮЛҮМНҮҮР төрөөбүтэ 160 сылын туолар.
Кини 1866 сыллаахха Дүпсүн улууһун Тэбиик нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
1885 сыллаахха балаҕан ыйын 6 к. Дьокуускайдааҕы алта кылаастаах уолаттар прогимназияларын бүтэрбитин туоһулуур сибидиэтилистибэни ылар, ыам ыйын 1 к. Дүпсүн улууһун суруксутунан ананар.
1890-1893 сс. Дүпсүн улууһун кулубатынан үлэлээбитэ.
1893 с. Дүпсүн Томторугар бэйэтин үбүнэн алта хостоох церковнай-приходской оскуола дьиэтин туттаран үлэҕэ киллэрбитэ.
1894-1897 сс. Сибиряковскай экспедицияҕа кыттыбыта.
1896 с. Дьокуускайга статистика кабинетыгар үлэлээбитэ.
Ыам ыйын 28 к. 1896 с. Нижнэй Новгородка Бүтүн Россиятааҕы уус-уран оҥоһуктар уонна промышленнай быыстапкаҕа Саха сирин подотделын тэрийээччи уонна бэрэстэбиитэл быһыытынан П.П. Семенов-Тянь-Шанскай салалтатынан Саха сирин көрдөрбүтэ.
1897 с. Дьокуускайга босхо үлэлиир научнай библиотеканы тэрийсэр уонна салайсар.
1897-1898 сс. үөрэх сылыгар Маслов аатынан министиэрскэй оскуола арылларын ситиспитэ.
1900 с. П.Н. Сокольниковы кытары үп-харчы хомуйан, Э.К. Пекарскай «Сахалыы-нууччалыы кылгас тылдьытын» бэчээттэппитэ.
1905 с. «Сырдык» диэн үөрэҕи, култуураны тарҕатар түмсүүнү тэрийбитэ.
1906 с. улуус уонна интеллигенция бэрэстэбиитэллэрин мунньаҕар «Сахалара сойуустарын» тэрийбитэ.
1906 тохсунньу 3 (16) күнүгэр В.В. Никифоров тэрийиитинэн Петр Охлопков-Наара Суох «Бэрт киһи Бэриэт Бэргэн» олоҥхотунан Дьокуускайга бастакы спектакль турбута. Бу бэлиэ даата Ил Дархан ыйааҕынан Саха академическай театрын төрүттэммитинэн ааҕыллан, быйыл 120 сыла туолар.
1906-1907 сс. хаайыыга олорон «Манчаары түөкүн» сахалыы бастакы драманы суруйбута.
1907 с. от ыйын 1 күнүгэр «Саха дойдута» сахалыы тылынан бастакы хаһыаты таһаарбыта. Бу хаһыакка «Манчаары түөкүн» драмата бэчээтээмитэ, айымньы 1908 с. туспа кинигэнэн тахсыбыта.
1907 с. дьадаҥы сахаларга киэһээҥҥи оскуола астарар.
1912 с. атырдьах ыйын 15 күнүттэн балаҕан ыйын 2 күнүгэр диэри ыытыллыбыт Саха сирин уобалаһын инородческай сийиэһин – сахалар бастакы сийиэстэрин тэрийбитэ уонна салайбыта.
1912-1913 сс. «Саха саҥата» диэн уус-уран уопсастыбаннай-политическай сахалыы маҥнайгы сурунаалы таһаарбыта.
1913 с. Романовтар саарыстыбалара 300 сылын бырааһынньыктааһыҥҥа Саха сириттэн делегация састаабыгар киирэн, сахалар тустарыгар 14 туруорсуу суругу бэлэмнээбитэ.
1913 сыл от ыйын 25 к. «Сахалар сойуустарынан» сибээстээн, Иркутскай уокуруктааҕы суутун 1909 сыл от ыйын 23 к. буруйдааһынын көтүрэр туһунан Үрдүк сололоох император ыйааҕа тахсыбыта.
1914 с. Петербурга начаалынай үөрэхтээһин боппуруостара дьүүллэһиллибит сийиэһигэр дакылаатынан кыттыбыта.
1916-1917 сс. «Якутские новости» диэн хаһыаты таһаарбыта.
Лев Толстой «Хараҥа дьай күүһэ», Н. Гоголь «Ревизор», «Кэргэн кэпсэтии», А. Свирскэй «Түрмэ» диэн пьесаларын тылбаастаабыта.
1919 сыл бэс ыйын 30 к. Омскайга тиийэн, А.В. Колчак тэрийбит судаарыстыбаннай, экэнэмиичэскэй мунньаҕар Саха сириттэн делегат быһыытынан сылдьыбыта, приемҥа киирэн туруорсууларын оҥорбута.
1919 с. ахсынньытыгар хаайыллан баран, 1920 сыл атырдьах ыйыгар Р. Оросины кытта көскө утаарыллыбыта.
1924 с. Илиҥҥи норуоттар издательстволарын эппиэттиир сэкиритээринэн ананан, сахалыы кинигэлэри бэчээттэппитэ. «Северная Азия» сурунаал редколлегиятыгар киирбитэ.
Коминтерн V конгреһын делегаттара пролетарскай литературалар сибээстэһиилэрин аан дойдутааҕы бюротун састаабыгар сахалартан П.А. Ойуунускайы уонна В.В. Никифоровы киллэрбиттэрэ.
ССРС Наукаларын Академиятын саха транскрипциятыгар хамыыһыйатын үлэтигэр кыттан, Саха сиригэр демографическай, дозиметрическай чинчийиилэринэн дьарыктаммыта. Москва, Ленинград мусуойдарыгар 400-тэн тахса экспонаты, хаартысканы хомуйан биэрбитэ.
1927 с. Саха сиригэр «Всеохотсоюз» боломуочунайынан ананар.
1927 с. балаҕан ыйын 18 к. Дьокуускайга ГПУ-ларынан тутуллан хаайыллыбыта.
1928 сыл атырдьах ыйын 21 к. ОГПУ коллегиятынан ытылларга ууруллубута, ону 10 сыл болдьохтоох хаайыынан солбуйбуттара.
1928 сыл балаҕан ыйын 15 күнүгэр Новосибирскай куорат лааҕырын балыыһатыгар өлбүтэ. 1992 сыллаахха реабилитацияламмыта.
2015 с. балаҕан ыйын 8 к. Ил Дархан 660 №-дээх ыйааҕынан суруналыыстыка эйгэтигэр СӨ Судаарыстыбаннай бириэмийэтигэр В.В. Никифоров – Күлүмнүүр аата иҥэриллибитэ.
2016 с. тохсунньу 22 күнүгэр В.В.Никифоров-Күлүмнүүр аата 121,96 караттаах алмааска иҥэриллибитэ.
2016 с. В.В. Никифоров төрөөбүтэ 150 сылыгар балаҕан ыйын 27 күнүгэр — Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннаһын күнүгэр Ил Түмэн дьиэтин иннигэр В.В.Никифоров-Күлүмнүүр пааматынньыга үөрүүлээхтик аһыллыбыта (скульптор – биир дойдулаахпыт Виктор Михайлович Федоров).
2020 с. Күлүмнүүр төрүттээбит сахалыы бастакы «Саха дойдута» хаһыат тахсыбыт бэлиэ даататыгар – от ыйын күнүгэр Саха национальнай бэчээтин күнэ официальнай бырааһынньык быһыытынан 2020 с. олунньу 13 к. Ил Дархан 1007 №-дээх ыйааҕынан олохтоммута.
2025 с. Арассыыйатааҕы IX литературнай куонкурус түмүгүнэн Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччыта А. Н. Жирков «Драма В.В. Никифорова–Кюлюмнюр «Манчары» (К истории зарождения якутской художественной литературы) чинчийии-кинигэтэ Кыһыл көмүс мэтээлинэн бэлиэтэммитэ.
Кини туһунан улуустааҕы Киин библиотека фондатыгар баар И.С. Клиорина «О судьбе пьесы В.В. Никифорова «Разбойник Манчары»» (1991), З.В. Мигалкина хомуйан оҥорбут «Василий Васильевич Никифоров» (1993), А. Малькова «Василий Никифоров: События. Судьбы. Воспоминания» (1994), Н.З. Копырин «В.В. Никифоров-Күлүмнүүр: (олоҕо, үлэтэ, айымньыта)» (1996), И.С. Клиорина «История без флера: последнее десятилетие в жизни Кюлюмнюра (1918-1928)» (1999), А.Н. Жирков, Н.С. Степанова, В.Н. Павлова уо.д.а. хомуйан оҥорбут «Василий Васильевич Никифоров-Кюлюмнюр» (2006), И.И. Сыроватскай, М.И. Ховрова, М.И. Романова хомуйан оҥорбут «Дүпсүн сирэ» (2009), А.Н. Жирков, В.Н. Окоемова уо.д.а. хомуйан оҥорбут «История Усть-Алданского улуса в лицах» (2010) биобиблиографическай ыйынньыкка, И.С. Клиорина «История без флера-2. Тайна кода «Моряки» — чекистской, союзной операции по ликвидации первых якутских большевиков. 1937-1938 гг.» (2011), «Антология Саха театра» (2013), А.Н. Жирков П.П. Петров, Н.М. Черосов хомуйан оҥорбут «Василий Васильевич Никифоров-Кюлюмнюр» «Нац. интеллигенция и становление государственности народов Якутии» серияҕа (2016), Н.С. Степанова уо.да. хомуйан оҥорбут «Василий Васильевич Никифоров-Кюлюмнюр: жизнь и деятельность» (2016), «В.В. Никифоров-Күлүмнүүр уонна аныгы кэм: «Ил Түмэн» хаһыакка 2015-2016 с.с. тахсыбыт ыстатыйалар хомуурунньуктара» (2016), А.П. Андреева хомуйан оҥорбут «Удьуор утума салҕанар…» (2016), «Якутия — 2016»: календарь знаменательных и памятных дат (2016), С. В. Максимова уо.д.а. хомуйан оҥорбут «Василий Васильевич Никифоров-Кюлюмнюр – организатор Якутской бесплатной народной библиотеки-читальни» (2017), Н.В. Бурцева, А.Н. Жирков, В.Г. Семенова хомуйан оҥорбут «Сахалыы бастакы хаһыаттар, сурунаал» (2017), «Энциклопедический словарь Якутии» (2018), А.Н. Жирков «Драма В.В. Никифорова-Кюлюмнюр «Манчары»: к истории зарождения якутской художественной литературы» (2018), В.Н. Павлова «Писатели Якутии» (2019) биобиблиографическай ыйынньыкка, Л.С. Павлова, М.З. Сивцева, М.Н. Борисова, З.М. Белолюбская хомуйан оҥорбут «Культура Усть-Алданского улуса: истоки и современность» (2020), А.Н. Жирков хомуйан оҥорбут «Первый областной съезд якутов 1912 г.» (2020), И.И. Сыроватскай «В.В. Никифоров: Хара дьай. Туруулаһыы. Үйэтитии…: («Мүрү саһарҕата» хаһыат 1993-2021 сс сырдаппыт матырыйаалларыттан)» (2021), З. Белолюбская «Ил Түмэнтэн-Күлүмнүүр өйдөбүнньүктэрэ» (Мүрү саһарҕата, 2023, бэс ыйын 2 к.), А. Сивцев «Саха сирин уһулуччулаах уопсастыбаннай-бэлитиичэскэй диэйээтээлэ В.В. Никифоров-Күлүмнүүр төрөөбүт күнэ» (Мүрү саһарҕата, 2023, ыам ыйын 19 к.), А. Акимова «Күлүмнүүр» (Саха сирэ, 2025, балаҕан ыйын 26 к.) уо.д.а. кинигэлэргэ, ыстатыйаларга ааҕыахха сөп.
Бэлэмнээтэ Зоя Данилова,
улуустааҕы Киин библиотека
Справочнай-библиографическай
отделын сэбиэдиссэйэ.