Новости
Загрузка новостей...

Балаҕан ыйын бэлиэ дааталара

1 – Россияҕа Билии күнэ.

2  – Биир дойдулаахпыт, Саха АССР үтүөлээх учуутала, «Бочуот Знага» уордьаннаах, Курбуһах, Танда, Бэйдиҥэ, Бээрийэ, Түүлээх орто оскуолаларыгар үлэлээбит физика, математика учуутала Матрена Константиновна КОПЫРИНА төрөөбүтэ 95 сыла (1931-2010).

3– Аҕа дойду Улуу сэриитэ түмүктэммитэ 81 сыла – Буойун албан аатын күнэ.

5 Биир дойдулаахпыт, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, СӨ култууратын туйгуна, «Гражданскай килбиэн» бэлиэлээх, Мүрү нэһилиэгин бочуоттаах гражданина, 1983-2017 сылларга Оҕо бибилэтиэкэтин сэбиэдиссэйэ Анна Никитична БУРНАШЕВА төрөөбүтэ 75 сааһа (1951).

– Ньиэп уонна гаас промышленноһын үлэһиттэрин күнэ.

8 –Россия норуоттарын тылларын күнэ.

РФ Бэрэсидьиэнин 2025 сыл сэтинньи 4 к. 798 №-дээх ыйааҕынан олохтоммута.

8 – Фольклорист, олоҥхону чинчийээччи, филологическай наука доктора,профессор,СӨ наукатын үтүөлээх деятелэ,СӨ уонна Кыргызстан Өрөспүүбүлүкэтин култууратын туйгуна, П.А. Ойуунускай аатынан СӨ Судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреата, СӨ Суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ, Дьааҥы уонна Сунтаар улуустарын бочуоттаах гражданина Василий Васильевич ИЛЛАРИОНОВ төрөөбүтэ 80 сааһа (1946).

11 – Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр арыгыта суох олорууну пропагандалыыр күн.

СӨ Бэрэсидьиэнин 2015 сыл атырдьах ыйын 18 к. 642 №-дээх ыйааҕынан бэлиэтэнэр.

11 – Балерина, САССР үтүөлээх артыыһа Наталья Васильевна КИРЮШКИНА (Шестакова) төрөөбүтэ 75 сааһа (1951).

12  – Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр бэлэсипиэт спордун күнэ.

СӨ Бэрэсидьиэнин 2010 сыл атырдьах ыйын 30 к. 230 №-дээх ыйааҕынан бэлиэтэнэр.

13  – СӨ тыатын хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, инженер-механик, «Дүпсүн», «Лена» сопхуостар дириэктэрдэрин солбуйааччыта, «Сардаҥа» сопхуос дириэктэрэ, «Лена» тыа хаһаайыстыбатын кооперативын бэрэсэдээтэлин солбуйааччыта, тыа хаһаайыстыбатын бэтэрээнэ Михаил Денисович МОТТУЕВ  төрөөбүтэ 85 сааһа (1941).

14  – СӨ үтүөлээх учуутала, РСФСР норуотун үөрэҕириитин туйгуна, Мүрү 1 №-дээх орто оскуолатыгар химия уонна биология учууталынан, завуһунан үлэлээбит Светлана Петровна УШНИЦКАЯ төрөөбүтэ 75 сааһа (1951).

15 – Биир дойдулаахпыт, II Өспөх нэһилиэгиттэн төрүттээх, Уус Алдан улууһун бочуоттаах гражданина, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, «Үлэ Кыһыл Знамята» уордьан кавалера, «Найахы» сопхуос бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлэ, отделениетын управляющайа Семен Константинович  СИВЦЕВ төрөөбүтэ 105 сыла туолар (1921-2008).

16 – Оҕо суруйааччыта, учуутал-методист, саха оскуолаларыгар аналлаах букубааодар уонна учебниктар ааптардара, ССРС култууратын туйгуна Вера Дмитриевна Давыдова-Биэрэ Дабыыдап төрөөбүтэ 125 сыла (1901–1977).

17 – Опернай ырыаһыт, САССР үтүөлээх артыыһа Сергей Александрович ПЕРОВ төрөөбүтэ 75 сыла (1946-2014).

18-20 – РФ Федеральнай Мунньаҕар Судаарыстыбаннай Дуума дьокуттааттарын быыбара.

18 – Хоро нэһилиэгиттэн төрүттээх, хоһоонньут, чабырҕахсыт, фольклорист, саха тылын уонна үгэстэрин тарҕатааччы, «Кэллим кэпсээри», «Хайыаҥ этэй?», «Сахалыы саҥарар буоллахха…» кинигэлэр ааптардара, Суотту нэһилиэгин «Утаһын» чабырҕахсыттарын фольклорнай ансамблын тэрийээччи уонна салайааччыта Екатерина Константиновна МЕСТНИКОВА төрөөбүтэ 90 сыла (1936-2000). 

20  – Ойуур уонна ойуур промышленноһын комплексын үлэһитин күнэ.

22 – II Лөгөй нэһилиэгиттэн төрүттээх, СӨ Судаарыстыбаннай Мунньаҕын (Ил Түмэн) V ыҥырыытын, РФ Судаарыстыбаннай Думатын VIII ыҥырыытын дьокутаата Петр Револьдович АММОСОВ төрөөбүтэ 60 сааһа (1966).

24 – А.С.Пушкин аатынан Нуучча академическай театрын артыыһа, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, РСФСР уонна СӨ норуодунай артыыһа, Саха АССР үтүөлээх артыыһа,  П.А. Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата, «Аҕа дойду сэриитин» I истиэпэннээхх, «Доҕордоһуу», «Хотугу Сулус» уордьаннар кавалердара Валентин Дмитриевич АНТОНОВ төрөөбүтэ 100 сыла (1926–2014).

25 – Биир дойдулаахпыт, Бэрт Ууһун нэһилиэгиттэн төрүттээх, П.А. Ойуунускай аатынан Саха академическай театрын артыыһа, СӨ үтүөлээх артыыһа Петр Николаевич САДОВНИКОВ төрөөбүтэ 50 сааһа (1976).

27 – Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннай суверенитетын туһунан Декларация ылыллыбыт күнэ (1990).

27 – Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр урбаанньыт күнэ.

СӨ Бэрэсидьиэнин 2001 сыл ахсынньы 13 к. 1626 №-дээх ыйааҕынан бэлиэтэнэр.

30 – Донецкай Норуодунай Өрөспүүбүлүкэ, Луганскай Норуодунай Өрөспүүбүлүкэ, Запорожскай уонна Херсон уобаластара Россияҕа холбоспут күннэрэ (2022)

30 –  СӨ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, СӨ норуодунай уус-уран айымньыларын маастара, СӨ педагог-маастара Надежда Михайловна ПРИБЫЛЫХ төрөөбүтэ 70 сааһа(1956).

Балаҕан ыйын 17 күнэ

Биир дойдулаахпыт, РСФСР, Саха АССР үтүөлээх бырааһа, Ленин уордьанын кавалера, доруобуйа харыстабылын туйгуна, Уус Алдан улууһун бочуоттаах гражданина Сергей Осипович МИГАЛКИН төрөөбүтэ 115 сылын туолар.

         1911 сыллаахха I Лөгөй нэһилиэгэр төрөөбүтэ.

1932 сыллаахха Дьокуускайдааҕы фельдшерскай-акушерскай оскуоланы, 1938 сыллаахха Иркутскайдааҕы медицинскэй институту үөрэнэн бүтэрбитэ.

         1938-1938 сылларга Дьокуускайдааҕы фельдшерскай-акушерскай оскуола үөрэх чааһыгар сэбиэдиссэйинэн, 1939 сыллаахха Саха АССР доруобуйаҕа наркомун солбуйааччытынан, 1940-1942 сылларга өрөспүүбүлүкэтээҕи балыыһа хирургияҕа салаатын ординаторынан, 1942-1945 сылларга Булуҥ оройуонун балыыһатын кылаабынай бырааһынан, 1946-1949 сылларга Дьокуускайдааҕы фельдшерскай-акушерскай оскуола дириэктэринэн, 1949-1952 сылларга Бүлүү оройуоннааҕы балыыһатын хирургияҕа салаатын сэбиэдиссэйинэн, 1959 сыллаахха диэри кылаабынай бырааһынан үлэлээбитэ.

1959 сыллаахха өрөспүүбүлүкэтээҕи клиническай балыыһа  кылаабынай бырааһа, 1961 сыллаахха Дьокуускайдааҕы горисполком доруобуйаҕа харыстабылын  отделын сэбиэдиссэйинэн, 1967-1969 сылларга өрөспүүбүлүкэтээҕи ВТЭК сэбиэдиссэйинэн, Дьокуускайга 1 №-дээх  балыыһа сэбиэдиссэйинэн 1972 сыллаахха диэри үлэлээбитэ.

Кини салалтатынан Дьокуускай куоракка төгүрүк сууккаҕа үлэлиир травмотологическай пуун, реанимация уонна анестезеология, искусственнай бүөр уонна нейрохирургия отделениелара тэриллибиттэрэ. Саха сирин доруобуйатын харыстабылыгар улахан кылаатын киллэрбитэ.

Оройуон уонна куорат Сэбиэтин дьокутаатынан талыллан, партия райкомун пленумун чилиэнинэн үлэлээбитэ.

Бүтүн Сойуустааҕы доруобуйа харыстабылын тэрийээччилэр сүбэ мунньахтарыгар кыттыбыта.

«За трудовое отличие», «За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.», «За доблестный труд. В ознаменование 100-летия со дня рождения В.И. Ленина» мэтээллэринэн, Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун Бочуотунай грамоталарынан наҕараадаламмыта.

1952 сыллаахха «Саха АССР үтүөлээх бырааһа», 1956 сыллаахха «РСФСР үтүөлээх бырааһа» ааттар иҥэриллибиттэрэ.

1988 сыллаахха бу олохтон барбыта.

         Кини туһунан улуустааҕы Киин библиотека фондатыгар баар «Трудовая Слава Якутии» (2003) 1 туомугар, С.С. Аржаков «Уус-Алдан үлэһит дьоно» (2000), Ф.Е. Шадрин уо.д.а. хомуйан оҥорбут «Организаторы здравоохранения Якутии» (1995), И.Я. Егоров «Во имя людей» (2004), Р.П. Попов, И.Н. Мигалкин, И.В. Гоголев-Бурҕас хомуйан оҥорбут «Лөгөй: Үйэлэр кирбиилэригэр» (2008), В.Н. Окоемова, А.Н. Жирков уо.д.а. хомуйан оҥорбут «История Усть-Алданского улуса в лицах» (2010) биобиблиографическай ыйынньыкка уо.д.а. кинигэлэргэ, ыстатыйаларга  ааҕыахха сөп.

Балаҕан ыйын 24 күнэ

Биир дойдулаахпыт, сэбиэскэй партийнай үлэһит, Саха АССР норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, «Үлэ Кыһыл Знамята» уордьан кавалера,  1963-1967 сылларга Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ, Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин III, IV, V, VI ыҥырыыларын дьокутаата, Уус Алдан, Сунтаар улуустарын уонна Бороҕон нэһилиэгин бочуоттаах гражданина Дмитрий Семенович ШЕПЕЛЕВ төрөөбүтэ 115 сыла туолар.

Кини 1911 сыллаахха Бороҕон улууһун Сыҥаах нэһилиэгэр төрөөбүтэ.

ССКП Киин Кэмитиэтин иһинэн Үрдүкү партийнай оскуоланы, орто юридическай үөрэҕи үөрэнэн бүтэрбитэ.

Суотту Сыһыытын алын сүһүөх оскуолатын бастакы сэбиэдиссэйэ, нэһилиэккэ холбоһуктааһыны бастакы тэрийээччилэртэн биирдэстэрэ.

1938-1940 сс. – Мэҥэ-Хаҥалас оройуонун прокурора, Саха АССР прокурорун көмөлөһөөччүтэ, Прокуратура отделын начальнига.

1942-1945 сс. – Дьокуускайга партия кэмитиэтин I, II секретара, партия уобаластааҕы кэмитиэтин инструктора.

1947-1951 сс. – партия Уус Алдан оройуонунааҕы кэмитиэтин I секретара.

1954-1959 сс. – партия Сунтаар оройуонунааҕы кэмитиэтин I секретара.

1959 с. партия уобаластааҕы кэмитиэтин отделын сэбиэдиссэйэ, 1961 с. соҕотуопка управлениетын начаалынньыга, 1962 с. Орджоникидзевскай оройуонун производственнай управлениетын партийнай кэмитиэтин секретара.

1963-1967 сылларга Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин VI ыҥырыытын бэрэссэдээтэлэ.

«Аҕа дойду сэриитин» I истиэпэннээх, «Үлэ Кыһыл Знамята» уордьаннарынан, «Аҕа дойду сэриитигэр килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээлинэн, Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун Бочуотунай грамотатынан наҕараадаламмыта.

1984 сыллаахха бу олохтон барбыта.

         Кини туһунан улуустааҕы Киин библиотека фондатыгар баар И.И. Сыроватскай, П.Н. Гоголев бэлэмнээбит «Уус Алдан, 1930-1990. Сыыппаралар, чахчылар» (1990), С.С. Аржаков «Уус-Алдан үлэһит дьоно» (2000), «Трудовая слава Якутии» 1 кинигэтигэр (2003), «Сунтарский улус: история, экономика, культура, фольклор» (2006), М.М. Аржаков, А.С. Сокольникова, Н. Н. Ребров хомуйан оҥорбут «Бороҕон нэһилиэгэ» (2007), В.Н. Окоемова, А.Н. Жирков уо.д.а. хомуйан оҥорбут «История Усть-Алданского улуса в лицах» (2010) биобиблиографическай ыйынньыкка уо.д.а. кинигэлэргэ, ыстатыйаларга  ааҕыахха сөп.

Бэлэмнээтэ Зоя Данилова,

улуустааҕы Киин библиотека

Справочнай-библиографическай отделын сэбиэдиссэйэ

Поделиться