1 – Чэриктэй нэһилиэгиттэн төрүттээх Саха АССР култууратын үтүөлээх үлэһитэ, историческай наука доктора, Тыл, литература, история институтун 1949-1963 сылларга дириэктэрэ Захар Васильевич ГОГОЛЕВ төрөөбүтэ 115 сыла (1911-1974).
2 – Тимир суол үлэһиттэрин күнэ.
2 – ССРС, РСФСР норуотун үөрэҕириитин туйгуна, Уус Алдан улууһун бочуоттаах гражданина, саха тылын уонна литературатын учуутала, Дүпсүн, Найахы орто оскуолаларыгар директорынан үлэлээбит Семен Семенович ГОТОВЦЕВ төрөөбүтэ 100 сыла (1926-2002).
2 – Чэриктэй нэһилиэгиттэн төрүттээх Саха АССР үтүөлээх бырааһа, профессор, медицинскэй наука доктора, биллиилээх нейрохирург, Мэҥэ Хаҥалас улууһун бочуоттаах гражданина Маримест Петрович ГОГОЛЕВ төрөөбүтэ 85 сыла (1941-2010).
3 – ССРС физкультураҕа туйгуна, Саха АССР физическэй култуураҕа уонна спорка туйгуна, 1947-1950 сылларга оройуоҥҥа спорт кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ, «Урожай» ДСО бочуоттаах үлэһитэ, «Гражданскай килбиэн», СӨ «XX үйэ спорка лауреата» бэлиэлэр хаһаайыттара Иннокентий Петрович УШНИЦКАЙ төрөөбүтэ 100 сыла (1926-07.01.2008).
4 – СӨ үтүөлээх бырааһа, РФ уонна СӨ доруобуйаҕа харыстабылын туйгуна, 2016-2024 сылларга Уус Алдан киин оройуоннааҕы балыыһатын кылаабынай бырааһынан үлэлээбит, улуус мунньаҕын дьокутаата Анна Саввична МЕСТНИКОВА төрөөбүтэ 50 сааһа (1976).
8 – Физкультурник күнэ.
9 – Төрүт омуктар аан дойдутааҕы күннэрэ.
9 – Россияҕа Буойун албан аатын күнэ. Ленинградтааҕы кыргыһыы түмүктэммит күнэ (1944).
9 – Тутааччы күнэ.
12 – Ыччат аан дойдутааҕы күнэ.
12 – Россияҕа Байыаннай салгын күүстэрин күнэ.
16 – Салгын флотун күнэ.
22 – Россия Федерациятын Судаарыстыбаннай былааҕын күнэ.
22 – СӨ норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, СӨ үөрэҕириитин туйгуна, 1997-2017 сылларга Өлтөх нэһилиэгин баһылыгынан үлэлээбит, Уус Алдан улууһун, Өлтөх нэһилиэгин бочуоттаах гражданина, муниципальнай сулууспа бэтэрээнэ Николай Николаевич СИВЦЕВ төрөөбүтэ 75 сааһа (1951).
22 – СӨ физическэй култуураҕа уонна спорка үтүөлээх үлэһитэ, СӨ физическэй култуураҕа уонна спорка туйгуна, Спортивнай резервэни бэлэмниир өрөспүүбүлүкэтээҕи киин тхэквондоҕа СӨ сүүмэрдэммит хамаандатын старшай тренерэ, Физкультура уонна спорт институтун доцена, тхэквондоҕа спорт маастарыгар хандьыдаат, СӨ икки төгүллээх чемпиона Яков Васильевич ГАВРИЛЬЕВ төрөөбүтэ 50 сааһа (1976).
23 – Россияҕа Буойун албан аатын күнэ. 1943 c. Курскай тоҕойугар кыргыһыы кыайыытыгар ананар.
24 – Балерина, этнохореограф, историческай наука кандидата, Саха АССР үтүөлээх артыыһа Мария Яковлевна ЖОРНИЦКАЯ төрөөбүтэ 105 сыла (1921-1995).
27 – СӨ үөрэхтээһинин үтүөлээх үлэһитэ, СӨ үөрэхтээһинин туйгуна, СӨ агрооскуолаларын Сойууһун директора, «Гражданскай килбиэн» ураты бэлиэ кавалера, Таатта улууһун, Бэрт Ууһун нэһилиэгин бочуоттаах гражданина Петр Гаврильевич ДЯГИЛЕВ төрөөбүтэ 70 сааһа (1956).
27 – Россия киинэтин күнэ.
30 – Шахтер күнэ.
30 – СӨ үтүөлээх энергетигэ, энергетика бочуоттаах ветерана, инженер-электрик, Баатаҕай, Мүрү нэһилиэктэрин бочуоттаах гражданина Николай Петрович АЛЕКСЕЕВ төрөөбүтэ 75 сааһа (1951).
31 – Ветеринария үлэһитин күнэ.
Атырдьах ыйын 2 күнэ
Биир дойдулаахпыт, Саха АССР култууратын үтүөлээх үлэһитэ, «Үлэ Кыһыл Знамята» уордьан кавалера, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа Илья Иванович АРТАМОНОВ төрөөбүтэ 100 сыла туолар.
Кини 1926 сыллаахха Бороҕон улууһун II Өлтөх нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
1946 сылтан төрөөбүт нэһилиэгэр, Өнөргө, Баатаҕайга, Найахыга ааҕар балаҕан сэбиэдиссэйинэн, кулууп, култуура дьиэтин сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ. Дьокуускайга култуурунай-сырдатар оскуолаҕа идэни үрдэтии куурустарыгар үөрэммитэ.
Оройуоҥҥа, өрөспүүбүлүкэҕэ култуурунай-сырдатар үлэни инники күөҥҥэ сылдьан көҕүлээччи, хамсатааччы этэ. Үгүс сыратын оройуоҥҥа уус-уран көрүү сайдыытыгар биэрбитэ. Найахы култууратын дьиэтигэр аан бастаан норуот тыйаатырын уонна 1963 сыллаахха Найахы нэһилиэгин хорун көҕүлээн тэрийсибитэ. Найахы хора уус-уран көрүүлэргэ бастаан өрөспүүбүлүкэҕэ, Россияҕа тиийэ биллибитэ. 1967 сыллаахха эр дьон вокальнай ансаамбыла Иркутскай куоракка лауреат үрдүк аатын ылбыта.
1966 сыллаахха Найахы култууратын дьиэтэ өрөспүүбүлүкэҕэ биир бастакынан «Туйгун үлэлээх кулууп» аатын ылбыта. Кулууп иһинэн ыытыллар бастыҥ үлэ уопута өрөспүүбүүлүкэҕэ тарҕаммыта.
Өлтөх, Өнөр, Баатаҕай, Найахы нэһилиэктэрин Сэбиэтин дьокутаатынан, Өнөр нэһилиэгэр комсомол сэкирэтээринэн, нэһилиэк быыбардыыр хамыыһыйатын бэрэссэдээтэлинэн, чилиэнинэн үлэлээбитэ.
И.И. Артамонов 1967 сыллаахха ыарахан ыарыыттан күн сириттэн барбыта.
1967 сыллаахха Найахытааҕы сынньалаҥ киинигэр кини аата иҥэриллибитэ.
Кини туһунан улуустааҕы Киин библиотека фондатыгар баар «Найахы уоттара» (1966), «Энциклопедия культуры и искусства Якутии» (2011, 1 кинигэтигэр), А.М. Степанов, М.П. Винокурова хомуйан оҥорбут «Найахы нэһилиэгэ, 1946-2016» (2017), Л.С. Павлова, М.З. Сивцева, М.Н. Борисова, З.М. Белолюбская хомуйан оҥорбут «Культура Усть-Алданского улуса: истоки и современность» (2020) уо.д.а. кинигэлэргэ, ыстатыйаларга ааҕыахха сөп.
Атырдьах ыйын 7 күнэ
Үрдүк категориялаах терапевт-быраас, Саха комсомолун бириэмийэтин лауреата, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Россия уонна СӨ үрдүк үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, СӨ доруобуйатын харыстабылын туйгуна, СӨ анал үөрэхтээһинин туйгуна, медицинскай наука кандидата, РФ Суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ, Мэҥэ Хаҥалас улууһун бочуоттаах гражданина, «Гражданскай килбиэн», «Губернатор Крафт», «Алампа», «Арктикаҕа үтүөтүн иһин» бэлиэлэр хаһаайыннара, биллиилээх ырыа айааччы, уопсастыбаннай диэйэтэл, саха ырыатын айааччыларын үйэтитээччи Виталий Тимофеевич АНДРОСОВ төрөөбүтэ 75 сыла туолар.
Кини 1951 сылаахха Уус Алдан оройуонун Бороҕон сэлиэнньэтигэр төрөөбүтэ.
1968 сыллаахха Дьокуускай куорат 2 №-дээх орто оскуолатын бастакы физматкылааһын, 1974 сыллаахха М.К. Аммосов аатынан СГУ медицинскэй факультетынын үөрэнэн бүтэрбитэ.
1974 сылтан СГУ-га терапия кафедратын ассистенынан, кафедра доценынан үлэлээбитэ.
1984 сыллаахха Москваҕа кандидатскай диссертациятын «Клинико-патогенетические варианты хронического гастрита в условиях Крайнего Севера (Якутская АССР)» көмүскээбитэ. 78 научнай уонна научнай-методическэй үлэ, 3 монография ааптара.
Ырыаһыт, самодеятельнай композитор, 150-тэн тахса ырыа ааптара. 1964 сыллаахха бастакы ырыатын — «Суоппар ырыата» — бэйэтин тылыгар айбыта. 2001 сыллаахха «Ырыа ыллыга» ырыаларын хомуурунньуга тахсыбыта.
Биллэр ырыалара: «Туундара», «Күн бытархайа», «Бастакы хаар», «Сибэккилэр түһүүллэр», «Хаарчаана», «Таптыыбын», «Сибэкки биһикки», «Тыыннаах диэн үчүгэй даҕаны» уо.д.а. норуот тапталын ылбыттара.
«Туундара» ырыа – аан дойду түһүлгэлэригэр ылламмыт айымньы.
20-тэн тахса кинигэ ааптара: «Индивидуальная карта гастроэнтерологического обследования населения Якутской АССР» (1978), «Гастриттан сэрэнии уонна эмтэнии» (1981), «Күөх түүл ырыалара» (1993), «Душа целебная сила» (2001), «Ырыа ыллыгар» (2001), «История неврологической службы Якутии» (2003, Л.Т. Оконешникова соавт.), «Тимофей Егорович Сосин» (2005), «Баарбын барытын бар дьон барҕалыырыгар биэрэбин: (А.И. Софронов-Алампа туһунан ахтыылар, ыстатыйалар)» (2006, А.Н. Павлов-Дабыл, В.Г. Семенова), «Служенья людям благородный труд: из истории высш. мед. образования в Якутии» (2007), «Сүрэх таптыыр ырыалара» (2015), «Саха ырыатын антологията» 2 кинигэлээх (1 кинигэ (2015), 2 кинигэ (2016), соавт. А.В. Егоров), «Сияние легендарной жизни. Военный врач Т.Е. Сосин» (2015), «Верность профессии врача» (2016), «Сүрэх таптыыр ырыалара -2: XX үйэ 60-с – 80-с сыллар бастыҥ ырыалара» (2017) уо.д.а.
«Саха» НКИК уопсастыбаннай сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ, ХИФУ медицинскай институтун бүтэрбиттэр ассоциацияларын салайааччыта, «Алампа» көҥүл түмсүү түсчүтэ этэ.
2018 сыллаахха ыарахан ыарыыттан бу олохтон барбыта.
ХИФУ мединститугар үчүгэй үөрэхтээх, култуурунай-маассабай үлэҕэ үрдүк ситиһиилээх студеҥҥа В.Т. Андросов аатынан анал стипендия олохтоммута.
Кини туһунан улуустааҕы Киин библиотека фондатыгар баар «Саха самодеятельнай композитордара уонна мелодистара» (1993), В.К. Степанов «Творческие союзы Якутии» (2002), «Энциклопедия Якутии» (2000) 1 томугар, «Трудовая слава Якутии» (2006) 2 томугар, «Известные выпускники Якутского государственного университета имени М.К. Аммосова. Кто есть кто» (2007), «Знатные люди Мегино-Кангаласского улуса» (2007), В.Н. Окоемова, А.Н. Жирков уо.д.а. хомуйан оҥорбут «История Усть-Алданского улуса в лицах» (2010) биобиблиографическай ыйынньыкка, «Энциклопедия культуры и искусства Якутии» (2011), «Саха ырыатын антологията» 1 кинигэтигэр (2015), «Энциклопедический словарь Якутии» (2018), О.И. Местникова хомуйан оҥорбут «Виталий Тимофеевич Андросов» (2019), Л.С. Павлова, М.З. Сивцева, М.Н. Борисова, З.М. Белолюбская хомуйан оҥорбут «Культура Усть-Алданского улуса: истоки и современность» (2020), «Ымыылаах ырыһыт – Виталий Андросов» (Кыым, 2018, от ыйын 12 к.), «Виталий Андросовка аналлаах балаһа» (Мүрү саһарҕата, 2018, атырдьах ыйын 10 к.), «Таптыыр ырыаһыппыт, мелодиспыт, бырааспыт…» (Ил Түмэн, 2019, бэс ыйын 28 к.), В. Парников «Айбыт ырыалара үйэлэргэ ааттаныа» (Мүрү саһарҕата, 2019, бэс ыйын 28 к), Н.Н. Александров «Сырдык сулус буолан иҥэн сылдьыаҕа» (2019, Чолбон, № 9), Н. Руфова «Сахалыы мындыр өйүнэн маҥнайгы, бастакы диэҥҥэ элбэхтэ тиксибитэ» (Мүрү саһарҕата, 2021, бэс ыйын 25 к.) уо.д.а. кинигэлэргэ, ыстатыйаларга ааҕыахха сөп.
Атырдьах ыйын 24 күнэ
Биир дойдулаахпыт, РФ, СӨ бочуоттаах тутааччыта, СӨ үтүөлээх тутааччыта, СӨ суолун хаһаайыстыбатын бочуоттаах үлэһитэ, меценат, СӨ тутуутун комплексын бэтэрээнэ, Россия Тутааччыларын сойууһун «Строительная слава» бэлиэтин кавалера, СӨ Бэрэсидьиэнин И. И. Крафт аатынан бириэмийэтин лауреата, Уус Алдан улууһун, Мүрү, Хоро, Байаҕантай нэһилиэктэрин бочуоттаах гражданина Михаил Романович ГОТОВЦЕВ төрөөбүтэ 70 сыла туолар.
Кини 1956 сыллаахха Бороҕон сэлиэнньэтигэр төрөөбүтэ.
1973 сыллаахха Мүрү орто оскуолатын, 1978 сыллаахха М. К. Аммосов аатынан СГУ инженернэй-техническэй факультетын үөрэнэн бүтэрбитэ.
Үрдүк үөрэхтээх специалист быһыытынан үлэтин төрөөбүт оройуонугар үлэлээн саҕалаабыта. 1978-1979 сс. ПМК «Сельстрой» мастерынан, 1979-1982 сс. Уус Алдан ЫБСЛК райкомун тэрийэр отделын сэбиэдиссэйинэн, 1982-1984 сс. Тиихэй акыйаан флотугар рота хамандыырын политчааска солбуйааччытынан, 1984-1988 сс. Уус Алдан райисполкомун тутууга уонна архитектураҕа отделын сэбиэдиссэйинэн, 1988-1990 сс. оройуоҥҥа ОДьКХ кылаабынай инженеринэн, дириэктэринэн, 1990-1992 сс. «Якутсельстрой» Бороҕоннооҕу ПМК треһын кылаабынай инженеринэн, 1992-1993 сс. Уус Алдан улууһун баһылыгын бастакы солбуйааччытынан, 1993-1999 сс. «Борогонстрой» ХЭТ кылаабынай инженеринэн, дириэктэринэн, 1999-2004 сс. СӨ Тыатын хаһаайыстыбатын министиэристибэтин Тутууга департаменын дириэктэрин солбуйааччытынан, 2004-2008 сс. «Борогонстрой» ХЭТ дириэктэрин солбуйааччытынан, 2008-2022 сс. «Сельстрой» хампаанньа дириэктэринэн үлэлээбитэ.
Кини салалтатынан өрөспүүбүлүкэҕэ элбэх суол-иис тутуллубута. Алдаҥҥа, Бүлүүгэ, Ньурбаҕа, Халымаҕа федеральнай айан суоллара оҥоһуллубуттара. Марха өрүһү, Түүкээни туоруур муостаҕа киирэр суол аспаалламмыта.
Спонсор, меценат быһыытынан ийэтэ Парасковья Афанасьевна Бурцева дойдутугар Хоро нэһилиэгэр, аҕатын Роман Власьевич төрөөбүт Байаҕантайын нэһилиэгэр элбэх көмөнү оҥорбута, төрөөбүт-үөскээбит Бороҕоно сайдарыгар анаабыт кылаата үтүө өйдөбүл, атыттарга холобур буолар.
2017 сыллаахха ийэтин дойдутугар — Майаҕас бөһүөлэгэр — тыылга Улуу Кыайыыны уһансыбыт ийэлэргэ, эбэлэргэ анаан тыа сирин дьахтара мөссүөннээх пааматынньыгы туруорбута. Кини ийэтэ Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр Хоро нэһилиэгин Сэбиэтин сэкиритээринэн, «Кыһыл агроном» холкуос бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбитэ.
Байаҕантай нэһилиэгэр 2015 сыллаахха библиотекаҕа сэбиэскэй-партийнай үлэһит, 1929 сыллаахха «Муҥур Хатыҥ» ТСОЗ тэрийбит, сэрии сылларыгар партия Уус Маайатааҕы райкомун бастакы сэкирэтээринэн, Кэбээйи райисполкомун бэрэссэдээтэлинэн, үп салаатын сэбиэдиссэйинэн, Уус Алдан райисполкомун бэрэссэдээтэлин солбуйааччытынынан үлэлээбит Роман Власьевич Готовцев аата иҥэриллибитэ. 2015 сыл алтынньы 5 күнүгэр Байаҕантай библиотекатыгар Р.В. Готовцев аата иҥэриллэр үөрүүлээх күнүгэр киниыччаттара тэрээһиҥҥэ кэлэн ыалдьыттаан, олохтоох библиотекаҕа саҥа кинигэлэри бэлэхтээбиттэрэ. Салгыы библиотека дьиэтин-уотун көрөн-истэн баран, саҥа библиотека тутуутун көҕүлээбиттэрэ. Байаҕантай нэһилиэгэр Геройдар сылларынан биллэриллибит 2019 сылы түмүктүүргэ ахсынньы 9 күнүгэр Тандаҕа Михаил Романович үбүлээһининэн тутуллубут саҥа библиотека дьиэтэ үөрүүлээхтик аһыллыбыта.
Оройуоҥҥа, өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр меценат. Уус Алдан улууһугар 2019 сылга «Сыл мецената» номинация лауреата. Бу сыл култуура эйгэтигэр «Меценат, библиотека попечителэ» номинацияны туппута. СӨ Бэрэсидьиэнин И.И. Крафт аатынан бириэмийэтин «2021 сыл попечителэ уонна мецената» номинацияҕа лауреата.
Готовцев М. Р. 2023 сыллаахха ыарахан ыарыыттан бу олохтон барбыта.
2025 сыллаахха Бороҕон илин өттүгэр Тоһоҕо күөлүн үрдүгэр Михаил Готовцев төрөөбүт күнүгэр өйдөбүнньүк искибиэр, пааматынньык аһыллыбыта. Бороҕоҥҥо уулусса кини аатын сүгэр.
Уус Алдаҥҥа бастакы библиотека тэриллибитэ 100 сылын чэрчитинэн 2024 сыл олунньу 21 күнүгэр улуустааҕы киин библиотека ааҕар саалатыгар «Саха сирин үтүөкэн дьоно» серияҕа 2023 сыллаахха бэчээттэнэн тахсыбыт «Михаил Романович Готовцев» диэн кинигэ сүрэхтэниитэ ыытыллыбыта.
Кини туһунан улуустааҕы Киин библиотека фондатыгар баар Д. Андросов-Сэһэн «Өлүөнэ-Мүрү» (1999), С.С. Аржаков «Уус Алдан үлэһит дьоно» (2000), «Трудовая слава Якутии» (2006, 2-с томугар), М.Х. Кондратьева уо.д.а. хомуйан оҥорбут «Үрдүккэ, кэрэҕэ угуйан: Мүрү орто оскуолатын 135 сыла» (2008), Л.С. Павлова, М.З. Сивцева, М.Н. Борисова, З.М. Белолюбская хомуйан оҥорбут «Культура Усть-Алданского улуса: истоки и современность» (2020), А.М. Пак, И.М. Готовцев, П.И. Готовцева хомуйан оҥорбут «Михаил Романович Готовцев» (2023), А. Пухова «Баҕа санаабыт туоларыгар көмөлөстө» (Учуутал аргыһа, 2016, муус устар 21 к.), В. Кычкина «Үйэтитии сквер аһылынна» (Мүрү саһарҕата, 2017, алтынньы 20 к.), Р.Р. Готовцева «Ураты көрүүлээх, мындыр садайааччы этэ» (Мүрү саһарҕата, 2023, тохсунньу 27 к.), Р.Р. Готовцева «(Үтүө киһибит сырдык кэриэһигэр» (МС, 2024, олунньу 22 к.), М.Н. Тыртыкова «Үтүө дьон аатын үйэтитии» (Мүрү саһарҕата, 2025, атырдьах ыйын 29 к.) уо.д.а. кинигэлэргэ, ыстатыйаларга ааҕыахха сөп.
Бэлэмнээтэ Зоя Данилова,
улуустааҕы Киин библиотека
Справочнай-библиографическай
отделын сэбиэдиссэйэ